FOTOGRAFIA AMATORSKA
Zbigniew Wójcik
   STRONA GŁÓWNA      WYCIECZKI DALEKIE      Grecja - Saloniki
 

Biała Wieża w Salonikach.Grecja Północna - Saloniki.

                         Wycieczka z dnia 27 września 2017

Na zakończenie wycieczki po Grecji zawitaliśmy na kilka godzin do Salonik.
 

Jak mówi polskie przysłowie: wszystko, co dobre, szybko się kończy – tak było i tym razem. Kilka dni pobytu w Grecji szybko zleciało.

W czasie tych dni odwiedziliśmy kilkanaście starożytnych miejscowości takich jak: Ateny, Korynt, Epidauros, Nafplio, Hydra, Olimpia, Delfy a fotorelacje ze zwiedzania tych miejscowości zamieściłem w zakładce „Podróże dalekie” - zapraszam do obejrzenia.

Po zwiedzeniu starożytnego miasta Delfy przyszła pora powrotu do Polski. Przedtem jednak czeka nas nocleg po którym jedziemy do Salonik, gdzie czeka krótki spacer po mieście. Poniżej mapka Grecji z lokalizacją dwóch ostatnich miast które odwiedzamy w Grecji. Odległość Delfy-Saloniki to 380km.

Historia Salonik jest bardzo długa i ciekawa. Miasto zostało założone w 315 wieku p.n.e. w okresie tzw. wojen diadochów (następców Aleksandra Wielkiego) przez króla Kasandra z Macedonii.
 
Wsławił się on zamordowaniem żony i syna Aleksandra Wielkiego, a chcąc umocnić swoje panowanie wziął za żonę przyrodnią siostrę swego dawnego wodza – Thessalonikę. Stąd wywodzi się grecka nazwa Tesaloniki(wymową starożytną było Thessalonike). Prawidłowa polska nazwa to Saloniki.

W czasie swej długiej historii miasto należało do państwa rzymskiego a po podziale imperium rzymskiego stało się częścią Bizancjum, by od roku 1430 przejść pod panowanie Turków trwające przez następne pięć stuleci. W 1912 roku podczas pierwszej wojny bałkańskiej armia grecka wyzwoliła miasto.

Dzisiaj Saloniki są drugim co do wielkości miastem Grecji (po Atenach) i mieszka tu ponad 1milion 200 tysięcy mieszkańców – tj. prawie 10% mieszkańców kraju.

W historii Salonik ważnym wydarzeniem był wielki pożar w 1917 roku, podczas którego zniszczeniu uległo prawie trzy czwarte centrum miasta.  W Salonikach, nawet podczas krótkiego spaceru możemy obejrzeć obiekty będące zabytkami rzymskimi, bizantyjskini czy tureckimi.

Poniżej mapka Salonik z zaznaczonymi obiektami które odwiedzimy podczas tej fotorelacji.

1. Rzymska Rotunda

2. Minaret

3. Łuk cesarza Galeriusza

4. Cerkiew Matki Bożej (Panagia Dexia)

5. Kościół Ypapanti

6. Biała Wieża

7. Stacja Telewizyjna TV 100

8. Posąg Kąpiącej Pani

9. Teatr Królewski

10. Pomnik Aleksandra Wielkiego

11. Nowa promenada

12. Stara promenada

13. Plac Arystotelesa

14. Pomnik Arystotelesa

15. Ulica Arystotelesa (główne centrum handlowe)

16. Targ Kapani Vladi

17. Meczet Panagia Halkeon-Kazancilar

18. Starożytna Agora

19. Łaźnia turecka

20. Pomnik Eleftherios Venizelos

21. Forum Romanum

22. Kościół św. Dymitra (Dimitriosa)

23. Kościół Aghia Sophia
 
Jeżeli porównujemy zabytki Salonik do obiektów oglądanych wcześniej w innych miastach starożytnych (np. Delfach, Olimpii, Mykenach i innych) można zauważyć ogromną różnicę w stanie ich zachowania. Zabytki tam oglądane to przeważnie odkopane fundamenty lub nieliczne fragmenty rekonstrukcji, natomiast w Salonikach możemy podziwiać w większości zachowane całe budowle np. Rotundę Rzymską. Trzeba jednak pamiętać, że w tych pierwszych zabytki pochodzą z V – VI wieku p.n.e. natomiast w Salonikach z III wieku n.e. A więc dzieli je różnica ponad 1300 lat.
 
Jednymi z ważniejszych zabytków Salonik z czasów rzymskich jest Rotunda (na planie oznaczona nr 1)  oraz Łuk Galeriusza (na planie oznaczony nr 3). Obie budowle znajdują się w południowo-wschodniej części historycznego centrum Salonik.
 
Łuk Galeriusza w Salonikach. 

Obie budowle zostały wybudowane pod koniec III wieku n.e. dla uczczenia zwycięstwa cesarza Galeriusza nad Persami i zajęcia ich stolicy Ktezifonu w 298 roku n.e. Tak więc oglądać będziemy zabytki mające ponad 1700 lat temu.

 
Jeden z filarów Łuku Galeriusza.Łuk Triumfalny składał się z czterech głównych filarów i dwóch mniejszych dodanych z każdej strony.
 
Fragment rzeźb na Łuku Galeriusza. 

Dziś zobaczyć możemy jedynie ocalałe fragmenty Łuku. Na szczególną uwagę zasługują płaskorzeźby na filarach przedstawiają sceny bitewne oraz gloryfikowane wizerunki samego Galeriusza.
 
Rzeźby na Łuku Galeriusza. 
 
 
Fragment rzeźb na Łuku Galeriusza. 
 
 
Rzeźby na Łuku Galeriusza. 

Rotunda Rzymska (na planie oznaczona nr 1) jest najlepiej zachowanym zabytkiem z czasów rzymskich na całym Półwyspie Bałkańskim. Pierwsza rotunda była świątynią Zeusa który był patronem Galeriusza.
 
Rotunda widziana od strony Łuku Galeriusza. 

Budowla została zamieniona w kościół, najpierw pod wezwaniem Archaniołów, później św. Jerzego - pod tym ostatnim funkcjonowała przez następne 1100 lat lat.

 
Ninaret przy rotundzie w Salonikach,W XV wieku, gdy do miasta przybyli Turcy kościół św. Jerzego został zamieniony w meczet turecki. Z tego właśnie okresu pochodzi stojący przy rotundzie minaret (na planie oznaczony nr 2)
 
Minaret przy Rotundzie - detal. 

W roku 1912 po wyzwoleniu z okupacji tureckiej Rotunda ponownie na okres dwóch lat stała się kościołem. Obecnie jest najważniejszym zabytkiem w którym z uwagi na prowadzone prace archeologiczne jedynie dwanaście razy w roku odprawiana jest msza święta. Rotunda jako stanowisko archeologiczne jest udostępniona dla turystów.
 
Rotunda Rzymska w Salonikach - widok od strony Łuku Galeriusza. 
 
Kopuła Rotundy Rzymskiej w Salonikach. 

Swym kształtem jest podobna do Panteonu w Rzymie który został wybudowany 150 lat wcześniej – z tą różnicą że Panteon wybudowano z cementu, zaś Rotundę w Salonikach z cegły.

 
Wejście do Rotundy.Wejście do Rotundy zdobi portal – u góry widać datę 1912 tj. datę wyzwolenia z niewoli tureckiej, oraz niżej wizerunek św. Jerzego patrona budowli.
 
Fragment portalu wejściowego do Rotundy. 

W miesiącach letnich, po wejściu do środka odczuwa się przyjemny chłód – powodem są sześciometrowej grubości mury chroniące przed zewnętrznym upałem.
 
Dzięki grubości ścian Rotunda przetrwała kilka trzęsień ziemi.
 
 
Wnętrze Rotundy w Salonikach. 
 
  Wnętrze Rotundy w Salonikach.        Wnętrze Rotundy w Salonikach.
 
 
Wnętrze Rotundy w Salonikach. 

W tym rejonie trzęsienia ziemi następują średnio co 40 lat, a jedno z nich w roku 1978 poważnie uszkodziło ściany i kopułę Rotundy. Po wieloletnich pracach remontowych wnętrze jest udostępnione dla zwiedzających i można zobaczyć efekty trzęsienia ziemi i remontu po nim.
 
  Skromny ołtarz w Rotundzie.     

Obecne wnętrze Rotundy jest bardzo surowe, można powiedzieć że z dawnego wystroju składającego się z ołtarza i wielu posągów ustawionych we wnękach pozostały jedynie mozaiki i freski przedstawiające postaci świętych i męczenników oraz motywy zwierzęce i roślinne.
 
Pozostałości wystroju wczesnochrześcijańskiego w Rotundzie. 
 
 
Fragment kopuły w Rotundzie. 

Będąc przy Łuku Galeriusza warto przyjrzeć się budowlom dzisiejszej ulicy Egnatia, będącej dawną starożytną drogą rzymską zbudowaną w latach 146-120 p.n.e. przebiegającą od Adriatyku przez Egnatię (dziś Saloniki) do Bizancjum (dziś Stambuł).
 
Wzdłuż Egnatia możemy ujrzeć zabytki z czasów rzymskich, bizantyjskich i tureckich. Patrząc od Łuku w kierunku wschodnim dojrzeć można Cerkiew Matki Bożej (Panagia Dexia – na planie oznaczona nr 4), oraz naprzeciwko niej kościół Ypapanti (na planie oznaczony nr 5).
 
Cerkiew Panagiaxia w Salonikach. 

My idziemy od Łuku Galeriusza w kierunku zachodnim w okolice starożytnej agory (oznaczonej na planie nr 18), gdzie możemy zobaczyć kilka ciekawych obiektów. Pierwszym z nich jest budynek koedukacyjnej (męsko-żeńskiej) łaźni tureckiej (na planie oznaczony nr 19).
 
Łaźnia turecka w Salonikach. 
 

Budynek został zbudowany w 1444 roku przez sułtana Murada II i była to pierwsza osmańska łaźnia w Salonikach i najważniejsza w całej Grecji. O dacie wybudowania świadczy inskrypcja nad wejściem. Łaźnia funkcjonowała przez następne 500 lat.

Wejście do budynku łaźni tureckiej w Salonikach.W budynku były wydzielone dwie osobne części z wannami dla kobiet i mężczyzn z pomieszczeniami na zimne, letnie i gorące kąpiele.
 
Budynek łaźni tureckiej w Salonikach.
 
Pomieszczenia łaźni był użytkowany pod nazwą „Wanny Raju” aż do roku 1968, następnie prowadzone były przez cztery lata prace archeologiczne. Po trzęsieniu ziemi w 1978 roku, łaźnie zostały odremontowane i są obecnie własnością Ministerstwa Kultury z przeznaczeniem na cele wystawiennicze.
 
  Łaźnia turecka w Salonikach - wnętrze.       Łaźnia turecka w Salonikach - w

Budynek można zwiedzać od wtorku do piątku w godzinach od 8.30 do 15.00.

Idąć dalej wzdłuż ulicy Egnatia w kierunku zachodnim przechodzimy obok pomnika Eleuthérios Kyriakos Venizélosa (na planie oznaczony nr 20).

Pomnik Eleutherios Kyriakos Venizelosa.
Eleuthérios Kyriakos Venizélos był wybitnym greckim przywódcą ruchu narodowowyzwoleńczego i charyzmatycznym mężem stanu.
 
Pomnik Eleutherios Kyriakos Venizelosa.

Jako przywódca Partii Liberalnej był kilkakrotnie wybierany na stanowisko premiera Grecji, w latach 1910-1920 i 1928-1933. Venizelos miał tak duży wpływ na sprawy wewnętrzne i zewnętrzne Grecji, że jest uznawany za " twórcę współczesnej Grecji".

 
Meczet Panagia Halkeon-Kazancilar.Około 80-100 metrów od pomnika w kierunku zachodnim, na Placu Dikastirion, w malowniczym zagłębieniu terenu znajdziemy Meczet Panagia Halkeon-Kazancilar (Panagia Halkeon- Kazancılar camii) – na planie oznaczony nr 17.
 
Meczet Panagia Halkeon-Kazancilar. 

Według inskrypcji znajdującej się nad zachodnim wejściem budynek został zbudowany w 1028 roku przez Christophera, gubernatora z Longobardia, oraz jego żonę Marię, a także ich trójkę dzieci.
 
Meczet Panagia Halkeon-Kazancilar. 
 
Meczet Panagia Halkeon-Kazancilar. 

Cały budynek jest zbudowany z czerwonej cegły w stylu architektury z okresu macedońskiego z czterema kolumnami i trzema kopułami. Biegnący wokół całego budynku marmurowy gzyms dzieli budowlę na część dolną bardziej surową, podczas gdy część górna jet bardziej ozdobna z półkolumnami pomiędzy łukami.

 
Fresk z XV wieku.We wnętrzu są wydzielone trzy sekcje: narteks (przedsionek we frontowej części kościoła), naos (centralny kwadrat planu krzyżowego) oraz sanktuarium z centralną szeroką absydą.
 
Wnętrze meczetu Panagia Halkeon-Kazancilar w Salonikach. 
 

Plac Dikastirion (na planie oznaczony nr 18) sąsiaduje od północy z pozostałościami Forum Romanum – greckiego rynku i rzymskiego forum (na planie oznaczony nr 21).

Jest to jedna z dwóch starożytnych agor w Salonikach, które zostały odkopane. W starożytności ten teren był nazwany "Megaloforos". W starożytności agora była najważniejszym miejscem w Salonikach - dzisiaj znajduje się w tym miejscu stanowisko archeologiczne, dobrze widoczne z ulicy. Widać pozostałości w których mieściły się m.in. stoa, odeon, łaźnie i pasaże handlowe.
 
  Pozostałości Agory w Salonikach     Pozostałości łaźni
 
Pozostałości Agory w Salonikach 

Sto metrów dalej na północ znajduje się Bazylika św. Dymitra (na planie oznaczona nr 22), będący prawosławną cerkwią wzniesioną w V wieku przez Leoncjusza i będąca miejscem pochówku męczennika Dimitriosa z Salonik.
 
Cerkiew św. Dimitriosa (św.Dymitra) w Salonikach. 

W roku 1988 świątynia będąca jednym z najcenniejszych zabytków wczesnego chrześcijaństwa została wpisana na Listę światowego Dziedzictwa UNESCO.


Święty Dymitr żył w Salonikach w III wieku n.e., w czasach kiedy chrześcijaństwo było prześladowane.
 
Właśnie z powodu swojej wiary został pojmany i wtrącony do więzienia w którym poniósł śmierć męczeńską. Kult św. Dymitra rozwinął się w Salonikach i później rozszerzył się na wschód i zachód do wszystkich kościołów prawosławnych.
 

W latach 629-639 większość budynku Bazyliki uległa spaleniu, lecz w następnych latach świątynia została odremontowana.
 
W czasie swojej długiej historii budynek był wielokrotnie niszczony przez pożary, ograbiany oraz zmieniał swoje przeznaczenie. Po zajęciu Salonik przez Turków pełnił funkcję meczetu. Dopiero w roku 1912, po I wojnie bałkańskiej przywrócono świątyni jej pierwotną funkcję – kościoła prawosławnego.
 

Relikwie św. Dymitra.Jednym z istotnych miejsc wewnątrz Bazyliki jest w nawie północnej mała kapliczka w której złożone są relikwie św. Dymitra - patrona Salonik. Tu wierni czczą św. Dymitra, przynoszą kwiaty i zapalają świece.

Mała kapliczka w Bazylice z relikwiami św. Dymitra.
 
Relikwie św. Dymitra znajdowały się w Salonikach aż do X wieku, a następnie przechowywano je przez następne 1000 lat w jednym z klasztorów we Włoszech. Dopiero w latach 80-tych XX wieku za wstawiennictwem papieża Jana Pawła II relikwie powróciły do Salonik i obecnie znajdują się w cerkwi którą właśnie zwiedzamy.
 
Pierwotna świątynia ufundowana przez Leoncjusza była trzynawowa, a formę budowli dziś oglądanej z pięcioma nawami przybrała w VII wieku.
 
Główna nawa Bazyliki św. Dymitra w Salonikach. 
 
Główna nawa Bazyliki św. Dymitra w Salonikach. 
 
 Fragment jednej z naw bocznych Bazyliki św. Dymitra w Salonikach.      Fragment jednej z naw bocznych Bazyliki św. Dymitra w Salonikach.
Patrząc na wnętrze świątyni można zauważyć że do połowy cerkiew jest stara, zaś górna część jest nowsza. Jak na cerkiew jest dosyć nietypowa gdyż nie posiada kopuły. Wynika to z prostej przyczyny - kopuły zaczęto dodawać do bazylik  w VI wieku n.e., natomiast zwiedzany kościół pochodzi z V wieku n.e i posiada zwykłe sklepienie.
Mozaika w Bazylice św. Dymitra w Salonikach.
Do czasu wielkiego pożaru w 1917 roku cała cerkiew była ozdobiona mozaikami, które w większości przedstawiały św. Dymitra oraz fundatorów danej mozaiki.
 
Mozaika w Bazylice św. Dymitra w Salonikach. 
 
Do dnia dzisiejszego zachowało się jedynie kilka z nich, między innymi jedna z najstarszych pochodząca z V wieku n.e.przedstawiająca św. Dymitra z przyprowadzonym do niego dzieckiem - zdjęcie u góry po prawej.
Wnętrze świątyni jest bardzo bogate, z wieloma elementami godnymi uwagi – wyobrażenie o tym daje kilka niżej prezentowanych zdjęć.
 
 
 
                  
 
 
 
 
 

Zwiedzając świątynię św. Dymitra w Salonikach koniecznie trzeba zejść w jej udostępnione podziemia gdzie można podziwiać piękną architekturę dawnych łaźni rzymskich z II wieku n.e. - tam był więziony i zamordowany św. Dymitr.

 
Wnętrze podziemi Bazyliki św. Dymitra w Salonikach.
 
Właśnie w tym miejscu dla upamiętnienia patrona miasta, nad dawnymi łaźniami rzymskimi została wybudowana Bazylika  św. Dymitra.
 
Wnętrze podziemi Bazyliki św. Dymitra w Salonikach. 
 
 
Wnętrze podziemi Bazyliki św. Dymitra w Salonikach.
 
Przez wieki poziom gruntu stopniowo podnosił się i obszar ten zyskał formę krypty. W okresie panowania tureckiego krypta została zasypana.
 
Wnętrze podziemi Bazyliki św. Dymitra w Salonikach.
Podczas prac archeologicznych prowadzonych po pożarze z 1917 roku odkryto pomieszczenia łaźni, odkopano część znajdującą się pod prezbiterium i w roku 1988 urządzono w niej przestrzeń wystawową.
 
Wn

Pozostała część łaźni znajdująca się pod świątynią jest zasypana i czeka na odkopanie. W odkopanej części znajduje się kilka sal wystawowych z eksponatami ciekawych artefaktów odkrytych podczas prac wykopaliskowych.
  Wnętrze podziemi Bazyliki św. Dymitra w Salonikach.       Wnętrze podziemi Bazyliki św. Dymitra w Salonikach.
 
Zachowane rzeźby z oryginalnego 5-cio wiecznego kościoła, oraz dekoracje reliefowe w podziemiach Bazyliki św. Dimitra w Salonikach.
Na zdjęciu górnym znajdują się rzeźby z oryginalnego kościoła z 5 wieku, pomostów z płaskorzeźbami i kapitele z czterema liśćmi akantu.
Wnętrze podziemi Bazyliki św. Dymitra w Salonikach - studnia.    . W jednym z pomieszczeń dawnej łaźni rzymskiej obudowane źródło - fontanna.
 
Wnętrze podziemi Bazyliki św. Dymitra w Salonikach - studnia. 

W V wieku, kiedy powstał pierwszy kościół św. Dymitra, miejsce jego męczeństwa (łaźnia rzymska) zostało włączone do kościoła, a fontanna została przekształcona w źródło wody święconej.


Po zwiedzeniu świątyni Dymitra wracamy tą samą ulicą co przyszliśmy w okolice łaźni tureckiej (na planie oznaczona nr 19 i pomnika Eleuthérios Kyriakos Venizélosa (na planie oznaczony nr 20). Prostopadle do ul. Egnatia odchodzi ulica Arystotelesa (oznaczona na planie nr 15) prowadząca na główny plac Salonik – Plac Arystotelesa (na planie oznaczony nr 13).
 
Początek ul. Arystotelesa  widziany od strony ul. Egnatia. 

Po drodze do Placu Arystotelesa zlokalizowanego na końcu ulicy Arystotelesa warto zajrzeć na słynne targowisko znajdujące się w pierwszej przecznicy tzw. „Market Kapani Vlali” - na planie oznaczone nr 16.
 
Targowisko Kapani Vlali w Salonikach. 
 
Targowisko Kapani Vlali w Salonikach. 

Jest to barwne miejsce Salonik, z wieloma sklepami, kramami – nieczynne w niedziele.

W kilku uliczkach Menekse, Vlali, Solomos Askipou, Kydoniatis, Spandonis, Ermou i Venizelou można zaopatrzyć się we wszystko co tylko możliwe – są owoce, mięso, przyprawy, ubrania, artykuły gospodarstwa domowego, kwiaty, pamiątki itp.
 
Targowisko Kapani Vlali w Salonikach. 
 
Targowisko Kapani Vlali w Salonikach. 

Nazwa wywodzi się od tureckiego słowa Un-Kapani, co oznacza rynek mąki. Kto poczuł głód znajdzie w tym miejscu również kilka knajpek i tawern gdzie można coś zjeść z typowych potraw greckich.
 
Targowisko Kapani Vlali w Salonikach. 


I tak oto doszliśmy do Zatoki Termajskiej stanowiącej częścią Morza Egejskiego. Wzdłuż nabrzeża ciągnie się stara i nowa promenada będąca znakiem rozpoznawczym Salonik. Idąc bulwarem nadmorskim ciągnącym się od portu aż do Hali Koncertowej możemy podziwiać wspaniałe widoki na zatokę i kilka ciekawych zabytków.
 
Nadmorska promenada w Salonikach. 
 
        

Pomiędzy starą promenadą (na planie oznaczona nr 12), a nową promenadą (na planie oznaczona nr 11) znajduje się najbardziej obfotografowywany obiekt Salonik tzw. Biała Wieża (na planie oznaczona nr 6).
 
Biała Wieża w Salonikach. 

Biała Wieża została wybudowana prawdopodobnie w latach 1450 - 1470 przez sułtana Sulejmana Wspaniałego i dawnej była południowo-wschodnim narożnikiem miejskich murów obronnych Salonik, zniszczonych w większości pod koniec XIX wieku. Jak wyglądała Biała Wieża i jej otoczenie możemy zobaczyć na dawnej litografii W. Devereuxa z 1847 roku lub na zdjęciu z 1912 roku.
 
  Biała Wieża wg litografii W.Devereuxa z 1847 r.       BiaŁa Wieża na zdjęciu z 1912 r.

W czasie swojego istnienia wieża nosiła różne nazwy takie jak Lwia Wieża, Twierdza Kalamaria Biała Wieża oraz Krwawa Wieża. Ta ostatnie nazwa nadana z uwagi na wymordowanie w niej w 1826 r. janczarów, oraz mieszczące się w niej później więzienie w którym wykonywano wyroki śmierci.

 
Fragment Białej Wieży z tarasem widokowym.Obecnie w środku znajduje się Muzeum Kultury Bizantyńskiej, a jej szczyt służy za dogodny punkt widokowy na miasto.
 
Biała Wieża w Salonikach. 

W muzeum można obejrzeć ekspozycję dotyczącą historii Salonik, poszczególnych zabytków miasta, dokumenty, mapy i zdjęcia.

Na przeciwko Białej Wieży znajduje się duży budynek stacji telewizyjnej TV100 (na planie oznaczony nr 7), my idąc promenadą w kierunku wschodnim przechodzimy obok fontanny z posągiem Kąpielowej Pani (na planie oznaczone nr 8).
 
  Budynek TV-100.       Fontanna przy promenadzie.

Przechodząc jeszcze dalej w kierunku wschodnim, mijamy budynek Teatru Vassiliko (Królewski) – na planie oznaczony nr 9 i dochodzimy do ogromnego pomnika Aleksandra Wielkiego będące najbardziej imponującym pomnikiem Salonik (na planie oznaczony nr 10)

 
Pomnik Aleksandra Wielkiego w SalonikachTu, w obszarze dzielnicy Nea Paralia – jednego z bardziej popularnych miejsc w Salonikach, stoi pomnik najbardziej znanej osoby wszech czasów Aleksandra III zwanego „Aleksandrem Wielkim”.
 
Pomnik Aleksandra Wielkiego w Salonikach 
 
Promenada w Salonikach z pomnikiem Aleksandra Wielkiego. 

My z uwagi na ograniczony czas zdołaliśmy odbyć ten krótki spacer w obszarze starego miasta Salonik podczas którego jedynie tyle mogliśmy zobaczyć. Oczywiście żeby poznać dokładniej Saloniki potrzeba kilka dni - może innym razem. Pora ruszać do Radomia - przed nami 1600 km.


Powrót do strony głównej:  STRONA GŁÓWNA 

 
 
 
 
 
 

https://pl.wikipedia.org/wiki/Bazylika_%C5%9Bw._Dymitra_w_Salonikach

https://en.wikipedia.org/wiki/Church_of_Panagia_Chalkeon

http://www.inthessaloniki.com/en/thessaloniki-brief-history#ixzz53r37ZquL

https://pl.wikipedia.org/wiki/Dymitr_z_Tesaloniki
http://www.inthessaloniki.com/en/thessaloniki-brief-history#prettyPhoto
http://saloniki.lovetotravel.pl/rotunda_i_luk_galeriusza

https://en.wikipedia.org/wiki/Arch_of_Galerius_and_Rotund
 https://www.holidaycheck.pl/pi/d01ab2f1-43db-3a4c-99a7-2b7bd8b067ea

https://cs.wikipedia.org/wiki/B%C3%ADl%C3%A1_v%C4%9B%C5%BE_(Solu%C5%88)